Cultuurpolitiek: de jaren 80 en nu
2009 – Raakvlakken met de jaren 80 te over:
- De anti-kraakwet is net door de Tweede Kamer geloodst. Op heterdaad betrapt worden kost je een jaar cel, en in groepsverband met geweldpleging zelfs bijna drie. Is kraken ineens zo’n groot maatschappelijk probleem geworden, of hebben we hier te maken met een doorgeschoten repressieve overheid?
- Het voormalige VHC in de St. Martinusstraat is gesloopt voor nieuw te bouwen appartementen (zie foto voor ontwerp), na jaren als coffeeshop / smartshop te hebben gefungeerd.
- Er woedt al tijden een discussie over de opvolger van Perron 55 (het oude O.O.C.). Cultuurcluster Made in Venlo – begroot op 20 miljoen – moet in één klap Venlo’s culturele gat dichten. Eenzelfde discussie over locatie en invulling speelde zich twintig jaar geleden af, maar in tegengestelde richting. Na faillissementen van diverse poppodiums in den lande (té hoge kosten) die cultuur moeten brengen van ‘een hoger en professioneel niveau’, en zelfs het terugtrekken van een bestuur van Tivoli te Utrecht in gesprekken met de gemeente, zouden toch enkele alarmbellen moeten gaan rinkelen over gevoerd beleid.
- Welzijnsstichting Wel.kom is na wanbestuur van een zekere ondergang gered door er 1,1 miljoen gemeenschapsgeld in te pompen, buiten de geheim gehouden afkoopregeling voor het afgetreden bestuur en de 3 ton voor een niet-functionerende interim-manager. Diezelfde Welzijnsstichting die in 1989 door de Gemeente Venlo werd doorgedrukt tegen de wil van o.a. het O.O.C. in.
- Bovenop al deze lokaal spelende zaken komt de wereldwijde financiële crisis die door deregulering van de markt met zijn bonuscultuur door financiële instellingen zelf is veroorzaakt. De boosdoeners worden met miljarden gesteund.
Er blijkt ondanks de crisis geld genoeg te zijn. Kan het gekker, vraag ik mij af? Daar waar wij moesten knokken tegen de stroom in voor een beetje eigen cultuur – zonder subsidie – loopt de pot nu over. Sterker nog, die plekken die wij toen hadden veroverd werden met harde hand tegengewerkt en uiteindelijk de nek omgedraaid. Broedplaatsen? Dat waren de grote en kleinere kraakpanden, de open jongerencentra waar we wél ons ei kwijt konden. Restaurantjes, café’s, ateliers, muziekkelders, podiums, drukkerijtjes, eigen beheer labels. Noem het maar allemaal op. De laagdrempeligheid bloeide als nooit tevoren. Cultuurbeleving zoals het ons voor ogen stond.
Tegenwoordig is dat anders, de politiek heeft cultuur ontdekt als vehikel om juist politiek te bedrijven, gedoseerd met een flinke lading subsidie. De ironie is juist dat deze vooral uit de hoek van GroenLinks komt, die haar wortels in de kleinere radicalere partijen van die jaren heeft én de buitenparlementaire beweging. Maar – mag ik wel zeggen – nu met eenzelfde verbeten en hooghartigheid haar cultuurpolitiek doordrijft daar waar voornamelijk het CDA en de VVD het in die jaren 80 bestreden. Kritiek wordt nog steeds genegeerd of nonchalant weggewuifd. Dat wat niet in het ‘heersende’ concept past wordt gewoonweg buiten beschouwing gelaten. Men behoort nog steeds aan ‘geldende normen en waarden’ te voldoen, alsof buiten die van bovenaf gestelde kaders niets van waarde leeft. Wat dat betreft is er fundamenteel niet veel veranderd. Creatieve vrijruimte is nog steeds een taboe.
De laatste twee decennia hebben zich gekenmerkt door een privatiseringsgolf en vrije markt gedachte die tot in elke uithoek van onze samenleving ideologisch is doorgedrukt. Elk aspect moet gericht zijn op ofwel een markt creëren dan wel dienstig zijn aan een al bestaande. Graaicultuur heeft zich niet alleen binnen de zakelijke wereld ontwikkeld. Na jarenlange fusies, overnames en reorganisaties worden publieke voorzieningen voor snelle winst verkocht, er wordt gesjoemeld bij woningcorporaties, en gouden handdrukken volgen na niet-functioneren in zorg, welzijn en onderwijs. Dit is ook aan de hand binnen de sector cultuur. Er wordt vanuit de politiek geprobeerd een cultuurmarkt te creëren van vraag en aanbod door middel van een subsidiecircuit, waarin diezelfde overheid als opdrachtgever fungeert. Concurrentievervalsing, in feite, met een enorme vervlakking tot gevolg.
Zo gauw politiek begint te dicteren wat cultuur is of hoe deze in te vullen, is het einde zoek. Politiek behoort dienstig te zijn aan de samenleving, en niet andersom. Politiek behoort te faciliteren zodat cultuur zich breed en optimaal kan ontplooien, voor een ieder en zonder van bovenaf gestimuleerd gedachtegoed. ‘Broedplaatsen’ verwordt anders tot een leeg begrip, ‘cultuur’ wordt anders éénrichtingsverkeer. Creativiteit is niet kunstmatig te creëren, het is geen blauwdruk die men op elk willekeurig gebied kan toepassen. Dit streven leidt op de lange duur alleen maar tot inhoudloze fiasco’s die een markt bedienen, en niet tot nieuwe inzichten of vernieuwende expressie leidt. Hoe meer men vasthoudt aan deze – al aangetoonde – failliete wijze, hoe meer men de burger van zich afstoot. Politieke bevoorrechting is geen betrokkenheid bij de samenleving stimuleren, deze zal namelijk alleen maar nalaten en morrend individualisme doen toenemen. Of deze tot in de laatste vezel doordrenkte ideologie de leefbaarheid in de samenleving ten goede komt lijkt mij zeer onwaarschijnlijk. Een blik werpen op wat zich momenteel rondom ons afspeelt, zegt al meer dan genoeg.
Artikel Tivoli stopt gesprekken met gemeente Utrecht
Artikel Kraakverbod slecht voor Design
Artikel faillissement dreigt voor poppodium Het Kasteel
Artikel popodium Nighttown failliet
Artikel poppodium Muzinq failliet
Artikel popodium Watt gaat nu al failliet
Artikel poppodium Watt voor schijntje verkocht
Artikel directie poppodium De Vorstin vervangen
Artikel Tempelvrees
| Posted in General | No Comments »